Gastroenteroloji

Gastroenteroloji



Gastroenteroloji mide bağırsaklar ve karaciğer hastalıkları ile ilgilenen bilim dalıdır. Gastro latincede mide, enteroloji ise kabaca bağırsakları ifade eder. Gastroenteroloji uzman hekimleri, iç hastalıkları ihtisasını tamamladıktan sonra ilave olarak gastroenteroloji bilim dalında da ihtisas yaparlar.

Gastroenteroloji uzmanları yemek borusu, mide, bağırsak, karaciğer ve pankreas hastalıklarının tanısı ve tedavisi için özel muayene yöntemlerini kullanırlar.

Bu muayeneler için kullanılan cihazlar;

GASTROSKOP

Özofagogastroduodenoskop veya panendoskop ile yemek borusu, mide ve 12 parmak hastalıklarının tanısı konulduğu gibi belli bazı hastalıkların tedavisinde kullanılan cihazdır.

Fiberoptik ve elektronik olan bu cihazlar kullanım amaçlarına göre çok çeşitlilik gösterir, tek bantlı ve çok bantlı yapıda olabilir, mültiband cihazlar ise özel eğitim gerektirir.

Gastroskopik tetkik esnasında hastalığın tanısını koymak için hasta olan kısımlardan küçük parçalar almak gerekebilir. Buna biyopsi adı verilmektedir. Biyopsi alma esnasında hasta ağrı duymaz. Biyopsi almanın genelde, bazı durumlar dışında herhangi bir sakıncası yoktur. Multiband gelişmiş endoskoplarda hastalığının görünümü çok belirgin olduğu için biyopsi almak gerekmeyebilir.

Gastroskopik tetkik için hastanın 8-10 saat aç olması gerekir, boğazın uyuşturulması muayene için yeterlidir ama bu muayeneden korkan hastaların kısa süreli uyutularak da muayenesi yapılmaktadır, muayene yaklaşık 3-5 dakika sürer. Hastanemizde bu muayene uyutularak yapılmaktadır, hasta isterse muayene uyutulmadan da yapılır. Birçok mide hastalıkların tanısı gastroskopik muayene ile konulabilir.

- Yemek borusunda yanıklar, iltihap, polip, divertikül, varis, tümör, reflü hastalığı vb. gibi,

- Midede iltihap, ülser, polip, damarsal hastalıklar, tümörler, midenin giriş ve çıkış kısmındaki darlık ve genişlemeler, yabancı cisimler, mide içinde safra, evvelce yapılmış mide ameliyatları vb. gibi,

- Duodenum (12 parmak bağırsağı), ülser, daralma, tümör, damarsal hastalıklar, çölyak hastalığı, ana safra kanalının barsağa açılmış olduğu bölge hastalıkları bu muayene ile ortaya çıkarılabilir.

KOLONOSKOP

Kalın bağırsağın muayenesinde kullanılan cihazdır. Muayene anal yoldan yapılmaktadır. Bu muayenenin başarılı ve yeterli olması için kalın barsağın bazı ilaçlarla dışkıdan temizlenmesi gerekmektedir. Gastrostroskopik muayene hasta 8-10 saat aç ise muayene günü yapılabilir ama kolonoskopik muayene için hastaya 3-4 gün sonrasına randevu verilmektedir. Bu zaman içinde muayenenin başarısı için hastaya bazı gıdaları yememesi öğütlenir. Muayeneden bir gece evvel, bağırsak temizliği için yazılan reçetedeki ilacı içmesi önerilir. Ertesi sabah da kalın bağırsağın özellikle son kısım temizliği için ilaveten hazır lavman yapılır. Lavmanı hasta evde yapabilir veya hastanede uygulanabilir.

Kolonoskopik muayene uyutularak yapılır ama hasta isterse uyutulmadan da yapılabilir. Hastanın aç olması gerekir.

Bu muayene 15-20 dakika sürebilir, muayenede kalın bağırsağın ince bağırsakla birleştiği yere kadar, hatta ince barsağın son kısmına kadar aletle girilir. Kolonoskopik muayene, gastroskopik muayene gibi hem tanı amaçlı ve hem de tedavi amaçlı kullanılır.

Kolonoskopideiltihabi bağırsak hastalığı, damarsal hastalıklar, polipler, divertiküller, tümör, yabancı cisimler tanınır, bir kısmının tedavisi de yapılabilir.

Multiband kolonoskoplarla daha ileri ve doğru tetkikler yapılabilir ancak bu cihazlar son derece pahalı olup, tanı ve tedavide ileri uzmanlık gerektirebilmektedir.

İNCE BAĞIRSAKLAR

Uzun oldukları için muayenesinde güçlükler yaşanmakdır, ince bağırsaklar radyolojik ve endoskopik olarak incelenebilmektedir.

İnce bağırsak endoskopisi için değişik tipte ENTEROSKOP’lar kullanılmaktadır. Enteroskoplar uzun ve pahalı cihazlardır. Enteroskoplarla ince bağırsak tetkiki 4-5 saat sürmektedir. Bu hekim için ve hasta için zaman alıcı ve sıkıntılı bir muayenedir, böyle bir muayenenin SGK tarafında maddi olarak da karşılanmaması diğer bir sorundur. Bu nedenle ince barsak hastalığı düşündüğümüz vakalarda çift kontrast ince bağırsak pasaj grafisi ile tetkik yaptırıyoruz. İnce bağırsaklar ayrıca kapsül endoskopisi denilen ve ağız yoluyla yutturulan bir kapsülle de tetkik edilebilir. Bu da kolay uygulabilir bir yöntem değildir, pahalıdır. Ayrıca kapsül bağırsaklarda darlık varsa orada kalabilir vekapsülü çıkarmak için ameliyat gerekebilir. Kapsül endoskopisi yalnız ince bağırsak hastalıklarının tetkikinde kullanılır ama ticari açıdan tüm midebarsak kanalı tetkiki için de önerilmektedir.

ENDOSKOPİK ULTRASONOGRAFİ

Yemek borusu, mide duodenum, pankreas, safra kesesi ve yolları hastalıklarının tanısında kullanılmaktadır.

Gastroskopik tetkikte yemek borusu, mide ve duodenumda bulunan kabarıklıkların tanısı tam olarak konulamadığı zaman hastalara bu muayenenin yapılmasını, ayrıca mide bağırsak kanalında görülen tümörlerin yayılımları, derecelendirilmesi için de bu muayeneyi öneriyoruz. Böylece ameliyatı yapacak cerraha değerli bilgiler verilir.

Dr. Muzeffer ERTÜRK - Gastroentereloji

Dr. Muzeffer ERTÜRK - Gastroentereloji